Δευτέρα, 23 Ιουνίου 2008

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ: 1. ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΦΑΣΗ Α΄
Επεξεργασία αναπαράστασης του προβλήματος

-Δίνουμε στους μαθητές μας να λύσουν ένα πρόβλημα από τη διδακτική ενότητα που βρισκόμαστε.
-Ζητούμε να "φανταστούν"το θέμα του προβλήματος και να το ζωγραφίσουν ή σχεδιάσουν. (ατομικά)
-Συζήτηση και σχολιασμός των αναπαραστάσεων. Διαπραγμάτευση από τους μαθητές/τριες σε ομάδα της αναπαράστασης (σχεδίου) του καθενός.
-Επιλογή από την ομάδα της αναπαράστασης που ανταποκρίνεται κατά τη γνώμη τους στο κείμενο του προβλήματος. (Πρόταση: Μπορεί να γίνει η αναπαράσταση σε χαρτί του μέτρου)
-Συλλέγονται οι ζωγραφιές-αναπαραστάσεις των μαθητών/τριών που έχουν επιλεγεί από τις ομάδες και αναρτώνται στον πίνακα
-Γίνεται η διαπραγμάτευση/συζήτηση μεταξύ των ομάδων σε ολομέλεια για την επιλογή εκείνης που ανταποκρίνεται στο πρόβλημα.
(Προτεινόμενη διάρκεια της δραστηριότητας : 6-7 μαθήματα)

-Δημοσιεύουμε τις παρατηρήσεις μας στο ιστολόγιο (υποβολή σχολίου) αναφέροντας το θέμα εργασίας, για να γίνει ανταλλαγή απόψεων και ιδεών.

Αναλυτική περιγραφή δραστηριοτήτων Α΄φάσης
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ
ΕΠΙΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

Γιώργος Μπάρμπας

Α΄ΦΑΣΗ (Δεκέμβριος, Ιανουάριος, Φεβρουάριος)

Παιδαγωγική και διδακτική οργάνωση της μαθησιακής διαδικασίας

Οι μαθητές και οι μαθήτριες οργανώνονται σε μικρές ομάδες μεικτής ικανότητας των τεσσάρων ή το πολύ πέντε ατόμων. Η κάθε δραστηριότητα αναπτύσσεται σε 3 βήματα.
1. Στο πρώτο βήμα κάθε μαθητής/τρια ασχολείται ατομικά με το πρόβλημα που θέτει η δραστηριότητα. Ο τρόπος δράσης δεν προκαθορίζεται από τον εκπαιδευτικό αλλά επιλέγεται από το μαθητή. Άλλος μπορεί να επεξεργάζεται εμπειρικά με πραγματικά υλικά το πρόβλημα, άλλος μπορεί να το επεξεργάζεται στο εικονικό επίπεδο (με σχέδιο ή ζωγραφιά) και άλλος μπορεί να το επεξεργάζεται στο αφαιρετικό με τη χρήση μαθηματικών κανόνων ή αλγορίθμων. Ο εκπαιδευτικός ανάλογα με τη δραστηριότητα καθορίζει το χρόνο αυτής της φάσης. Ο εκπαιδευτικός παρακολουθεί την προσπάθεια του κάθε παιδιού και παρεμβαίνει για να διευκολύνει την επεξεργασία των εμποδίων που συναντά. Η διευκόλυνση αφορά κυρίως στην έμμεση ή άμεση υπόδειξη μεθόδων επεξεργασίας του προβλήματος. Ο έμμεσος ή άμεσος χαρακτήρας των υποδείξεων εξαρτάται από τον κάθε μαθητή και την ποιότητα των εμποδίων που εμφανίζει. Σε καμία περίπτωση ο εκπαιδευτικός δεν υποδεικνύει τη λύση ούτε επικυρώνει την ορθότητα ή μη των ενεργειών των μαθητών. Αντίθετα υποδεικνύει τρόπους ελέγχουν από τους ίδιους τους μαθητές της λογικής ορθότητας των ενεργειών τους.
2. Στο δεύτερο βήμα οι μαθητές της κάθε ομάδας συζητούν τα αποτελέσματα των ατομικών τους επεξεργασιών. Συγκρίνουν αποτελέσματα, αντιπαραβάλλουν τρόπους κατασκευής ή υπολογισμού, συμφωνούν ή διαφωνούν με αυτό που βρήκε ο συμμαθητής τους, ελέγχουν ξανά τους δικούς τους υπολογισμούς ή τον τρόπο κατασκευής και καταλήγουν σε κάποια κοινά συμπεράσματα (ακόμη και ότι δεν συμφωνούν στο αποτέλεσμα) Σ’ αυτή τη φάση ο εκπαιδευτικός βοηθά και διασφαλίζει τον παραγωγικό χαρακτήρα των συζητήσεων μέσα στην ομάδα (π.χ. ένας μαθητής αναλαμβάνει να καταγράψει όλες τις απαντήσεις-λύσεις στη συνέχεια αυτές ομαδοποιούνται και οι μαθητές πρέπει να ελέγξουν πού βρίσκονται οι διαφορές) Στο επίπεδο των Α, Β΄, Γ΄τάξεων οι μαθητές δεν είναι κατά κανόνα σε θέση να αναλύσουν τον τρόπο που σκέφτηκαν. Μπορούν όμως να εξηγήσουν τον τρόπο που μέτρησαν κάτι ή που κατασκεύασαν το ζητούμενο. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί αφενός βοηθά στην συγκρότηση του λόγου και της σκέψης και αφετέρου θέτει σε κίνηση διεργασίες αυτοελέγχου των ενεργειών που περιγράφονται. Ταυτόχρονα οι μαθητές εξοικειώνονται με την ύπαρξη διαφορετικών λύσεων-οι οποίες δεν είναι κατ’ ανάγκη λανθασμένες-και με την αποδοχή της έκφρασης διαφορετικών απόψεων. Μέσα από τη συλλογική δράση αναπτύσσονται σχέσεις συνεργασίας, αλληλοβοήθειας και αποδοχής (θα μπορούσαμε συμβολικά να χαρακτηρίσουμε αυτές τις διεργασίες «οριζόντια» ανάπτυξη σχέσεων σε αντίθεση με τη «κάθετη-ακτινωτή» του κάθε μαθητή ξεχωριστά με τον εκπαιδευτικό)
3. Στο τρίτο βήμα οι μαθητές της τάξης συζητούν όλοι μαζί. Ο εκπαιδευτικός καταγράφει στον πίνακα τις απόψεις-απαντήσεις της κάθε ομάδας (μια ή περισσότερες) δίχως να τις αξιολογεί. Ο κάθε μαθητής που προτείνει μια λύση-απάντηση εξηγεί την απάντησή του (πώς την βρήκε, για τη θεωρεί σωστή). Ο εκπαιδευτικός θέτει σε συζήτηση τις διαφορετικές απαντήσεις. Σ’ αυτό το σημείο μπορεί να συναντήσει τρεις διαφορετικές καταστάσεις.
- Μια περίπτωση είναι να διατυπώθηκαν σωστές λύσεις με διαφορετικό τρόπο έκφρασης ή διαφορετική μέθοδο υπολογισμού. Σ’ αυτή την περίπτωση η συζήτηση έχει ως στόχο αφενός να φανεί πως πρόκειται για την ίδια λύση και αφετέρου να καταγραφούν οι διαφορετικές μέθοδοι επεξεργασίας ή στρατηγικές για να εμπλουτιστεί μ’ αυτές το ρεπερτόριο των δεξιοτήτων των μαθητών.
- Άλλη περίπτωση είναι να διατυπώθηκαν διαφορετικές απαντήσεις (σωστές και λανθασμένες.) Σ’ αυτή την περίπτωση η συζήτηση έχει ως στόχο την επανεξέταση από τους μαθητές του τρόπου υπολογισμού ή κατασκευής που ακολούθησαν για να εντοπιστεί από τους ίδιους το λάθος που έκαναν (με τη βοήθεια των αντίθετων επιχειρημάτων των συμμαθητών τους.) Ο εκπαιδευτικός πρέπει να είναι προετοιμασμένος για να υποστηρίξει με κατάλληλα ερωτήματα τον αυτοέλεγχο και την αυτοδιόρθωση από την πλευρά των μαθητών. Σε καμία περίπτωση δεν διατυπώνει τη σωστή απάντηση αυτός, για κάτι τέτοιο θα διέκοπτε άμεσα τις επεξεργασίες των μαθητών.
- Τέλος μπορεί όλες οι απαντήσεις να είναι λανθασμένες. Σ’ αυτή την περίπτωση ο εκπαιδευτικός πρέπει να αναρωτηθεί τι απουσιάζει στις γνώσεις και στις δεξιότητες των μαθητών και τους εμποδίζει να επεξεργαστούν αποτελεσματικά το πρόβλημα. Είναι πιθανό το ίδιο το πρόβλημα να είναι διδακτικά ακατάλληλο, με την έννοια ότι απέχει σημαντικά από τις δυνατότητες των μαθητών. Η διατύπωση της ορθής λύσης από τον εκπαιδευτικό δεν βοηθά στην οικοδόμηση της γνώσης από τους μαθητές. Είναι προτιμότερα ο εκπαιδευτικός να κλείσει τη δραστηριότητα λέγοντας ότι «χρειάζεται να το ξαναδούμε» και να επανέλθει με μια άλλη δραστηριότητα, η οποία θα ανταποκρίνεται περισσότερο στις γνώσεις και δεξιότητες των μαθητών.

Δεν υπάρχουν σχόλια: