Τετάρτη, 21 Ιανουαρίου 2009

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ-ΣΕΝΑΡΙΟ-« ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ» ΦΥΣΙΚΗ Ε΄

ΔΑΣΚΑΛΟΣ: Ξευτέρης Γιώργος
ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ
Φυσική, ΤΠΕ, Γλώσσα
ΤΑΞΗ: Ε΄ Δημοτικού
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 διδακτικές ώρες

ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΟ ΔΕΠΠΣ ΚΑΙ ΑΠΣ « Ερευνώ το φυσικό κόσμο» εφόσον αποτελεί θέμα διδακτικής του αντίστοιχου μαθήματοςκαι οι στόχοι που τίθενται άπτονται του συγκεκριμένου αναλυτικού προγράμματος.
Φυσική: Πειραματική αντιμετώπιση του φαινόμενου του βρασμού και εντοπισμός των χαρακτηριστικών του στοιχείων.
Γλώσσα: Προφορικός λόγος, διαλογικές μορφές επικοινωνίας, διαχείριση πληροφορίας.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ & ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ
Προτείνεται η οργάνωση των μαθητών σε ομάδες 2-3 ατόμων. Απαιτείται επομένως ο κατάλληλος αριθμός Η/Υ. Το σενάριο θα πρέπει να διεξαχθεί στο εργαστήριο πληροφορικής.
Λογισμικό : Λογισμικό ΣΕΠ (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον)

ΛΟΓΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΣΕΠ
Επιλέγουμε να πειραματιστούν οι μαθητές στο εικονικό εργαστήριο του συγκεκριμένου λογισμικού, αντί να κάνουμε τα πειράματα στο πραγματικό εργαστήριο με πραγματικά υλικά, διότι τα εν λόγω πειράματα του βρασμού είναι εξαιρετικά επικίνδυνα να τα κάνουν οι ίδιοι οι μαθητές (βλ. αντίστοιχο βιβλίο του δασκάλου, σελ. 84). Γι’ αυτό προτείνεται (από το βιβλίο του δασκάλου) να γίνουν από τον δάσκαλο ως πειράματα επίδειξης. Έτσι με το συγκεκριμένο λογισμικό έχουμε το πλεονέκτημα ότι τα ίδια τα παιδιά επιλέγουν τα υλικά τους, πειραματίζονται, βγάζουν τα ανάλογα συμπεράσματα και οικοδομούν τη νέα γνώση. Επιπλέον, στο εικονικό εργαστήριο του ΣΕΠ τα προτεινόμενα πειράματα του βρασμού γίνονται εύκολα και γρήγορα απ’ όλα τα παιδιά, χωρίς να χρειάζεται το ειδικό εργαστήριο με τα εξειδικευμένα υλικά, τα οποία ενδεχομένως να μην τα διαθέτει ένα δημοτικό σχολείο.
ΜΟΝΤΕΛΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ
Ως μοντέλο διδασκαλίας επιλέγεται το «εποικοδομητικό»στα πλαίσια του οποίου κυρίαρχο ρόλο παίζουν οι ιδέες των μαθητών (Driver, κ.ά , 1998). Θεωρεί το μαθητή και τις ιδέες του στο κέντρο της διδακτικής διαδικασίας και περιλαμβάνει ενέργειες που ευνοούν την αυτορρύθμιση και τη μεταγνώση, ευνοεί δηλαδή την ενεργητική μάθηση και εστιάζεται στην εννοιολογική αλλαγή (Ψύλλος, κ.ά, 1993).
ΣΚΟΠΟΣ
Να μελετήσουν τα παιδιά το φαινόμενο του βρασμού και να καλλιεργήσουν ερευνητικό και ομαδικό πνεύμα μέσα από συνεργατικές διαδικασίες και ανακαλυπτικές δραστηριότητες.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ
Γνώσεις
Να αναφέρουν οι μαθητές διάφορους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αυξήσουμε τη θερμοκρασία ενός σώματος.
Να διαπιστώσουν οι μαθητές πειραματικά ότι όταν ένα σώμα απορροφά θερμότητα , η θερμοκρασία του αυξάνεται.
Να διαπιστώσουν οι μαθητές πειραματικά ότι η θερμότητα ρέει από τα θερμά στα ψυχρά σώματα.
Δεξιότητες
να αναπτύξουν δεξιότητες χρήσης και αξιοποίησης του λογισμικού ΣΕΠ και γενικότερα του Η/Υ
Να αναπτύξουν δεξιότητες συνεργασίας και επικοινωνίας, καθώς εργάζονται με το συγκεκριμένο λογισμικό
Στάσεις
να αναπτύξουν θετική διάθεση απέναντι στον Η/Υ ως περιβάλλον εργασίας και ως εργαλείο άντλησης πληροφοριών

ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ
ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

Οι μαθητές έχουν αναπτύξει από προηγούμενα μαθήματα τις βασικές δεξιότητες χρήσης του Η/Υ (χρήση του ποντικιού, φιλοσοφία λειτουργίας των windows κ.ά). Επιπλέον, στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης οι μαθητές και οι μαθήτριες έχουν εξοικειωθεί με τις βασικές λειτουργίες του χρησιμοποιούμενου λογισμικού ΣΕΠ


Διδακτικά Επεισόδια

Το διδακτικό μας σενάριο αποτελείται από ένα διδακτικό επεισόδιο.
Σημειώνεται ότι οι διδακτικοί στόχοι που αφορούν τις δεξιότητες και τις στάσεις, αναπτύσσονται καθ’ όλη τη διάρκεια της διδακτικής διαδικασίας μέσω συνεργατικών διαδικασιών και διερευνητικών δραστηριοτήτων.
Για τη διδακτική διαπραγμάτευση των παραπάνω διδακτικών επεισοδίων χρησιμοποιούμε, όπως είπαμε, το εποικοδομητικό διδακτικό μοντέλο, το οποίο περιλαμβάνει τις εξής Φάσεις: 1.φάση ανάδειξης των ιδεών των μαθητών, 2. φάση δοκιμασίας των ιδεών και καταγραφής των αποτελεσμάτων της, 3. φάση εισαγωγής του επιστημονικού προτύπου, 4. φάση εφαρμογής της νέας γνώσης, 5. φάση ανασκόπησης – σύγκρισης μεταξύ των ιδεών των μαθητών και του επιστημονικού προτύπου (Ψύλλος, κ.ά, 1993). Ο ρόλος του δασκάλου είναι συμβουλευτικός και καθοδηγητικός. Εμψυχώνει, συμβουλεύει και καθοδηγεί τις ομάδες, προκειμένου να πειραματιστούν με το λογισμικό, να συζητήσουν και να συνάγουν συμπεράσματα.

Διδακτική διαπραγμάτευση του 1ου Επεισοδίου

Ανάδειξη των αρχικών ιδεών των μαθητών

Στην αρχή της ώρας μοιράζουμε το φύλλο εργασίας 1 στους μαθητές και τους καλούμε να το συμπληρώσουν αφού συζητήσουν μεταξύ τους στην ομάδα.

Φύλλο εργασίας 1

Βάζουμε σε ένα δοχείο νερό από τη βρύση και σε ένα άλλο νερό από το ψυγείο. Μετρούμε τη θερμοκρασία τους με ένα θερμόμετρο.
Τι πιστεύετε ότι θα παρατηρήσετε;
…………………………………………………………………………
Μπορούμε ν’ αλλάξουμε τη θερμοκρασία του νερού στα δοχεία ;
Με πoιoυς τρόπους;
..........................................................................................................
Τι πιστεύετε ότι θα γίνει αν βάλουμε τα δύο δοχεία με το κρύο και το ζεστό νερό το ένα μέσα στο άλλο;
..........................................................................................................

Σημειώνουμε τις απαντήσεις των μαθητών στον πίνακα και τις ομαδοποιούμε.

Δοκιμασία των ιδεών των μαθητών

Μοιράζουμε στους μαθητές το παρακάτω Φύλλο Εργασίας 2 και τους καλούμε να το διαπραγματευτούν στην ομάδα τους, ακολουθώντας τις οδηγίες για τη διεξαγωγή του πειράματος.

Φύλλο εργασίας 2

1. Κάντε κλικ στο κατάλληλο εικονίδιο και πάρτε δύο δοχεία ένα μεγάλο και ένα μικρό. Γεμίστε τα με την ίδια ποσότητα νερού, το ένα σε θερμοκρασία δωματίου και το άλλο βάλτε το για ένα λεπτό στο ψυγείο. Τοποθετείστε μέσα σε κάθε δοχείο θερμόμετρο.

Σημειώστε τη θερμοκρασία τους.
Τι παρατηρείτε;
……………………………………………………………………Ανάψτε το λύχνο από το εικονίδιο. Στη συνέχεια τοποθετείστε το δοχείο με το κρύο νερό πάνω στην εστία. Ακολούθως οι μαθητές σε κάθε ομάδα συμπληρώνουν τον παρακάτω πίνακα : ( Επιμένουμε δίπλα στην κάθε τιμή της θερμοκρασίας να γράφουμε και τη μονάδα μέτρησης. o C )

Mετά από….
Θερμοκρασία
1 λεπτό

2 λεπτά

3 λεπτά

4 λεπτά


Τους λέμε να γράψουν τι παρατηρούν. Τι δίνουμε στο νερό και παρατηρείται αυτή η αλλαγή στη θερμοκρασία του; Πώς την ονομάζουμε;
…………………………………………………………………………


2. Τους παροτρύνουμε τώρα να πάρουν το δοχείο με το νερό που ζεστάναμε και να το τοποθετήσουν μέσα στο δοχείο με το νερό της βρύσης. Αφού παρατηρήσουν τα θερμόμετρα στα δύο δοχεία να συμπληρώσουν το δεύτερο πίνακα.

Μετά από….
Θερμοκρασία
στο μικρό δοχείο
Θερμοκρασία στο
μεγάλο δοχείο
1 λεπτό

2 λεπτά

3 λεπτά

4 λεπτά

5 λεπτά

Τι παρατηρείτε;

……………………………………………………………………
Συμπεράσματα

Οι ομάδες των παιδιών ανακοινώνουν τα αποτελέσματα του φύλλου εργασίας τους στην ολομέλεια της τάξης. Συζητούν μεταξύ τους και καταλήγουν στα κατάλληλα συμπεράσματα..

Εφαρμογή της νέας γνώσης

Επανερχόμαστε στα αρχικά ερωτήματα και ρωτάμε τους μαθητές τι είναι η θερμοκρασία. Πώς την αλλάξαμε; Πώς ονομάσαμε τη μορφή ενέργειας; Τι παρατηρούμε όταν φέρουμε σε επαφή ένα ζεστό κι ένα κρύο σώμα;
Ανασκόπηση – σύγκριση μεταξύ των ιδεών μαθητών και των τελικών συμπερασμάτων.

Οι μαθητές καλούνται να συγκρίνουν τις υποθέσεις τους στα εισαγωγικά ερωτήματα με τα συμπεράσματα τους.
Συζητούν τις απόψεις τους και συνειδητοποιούν τη γνωστική πορεία αλλαγής των αρχικών ιδεών τους. ΄Ετσι θα αναπτύξουν μεταγνωστικές ικανότητες, οι οποίες θα βοηθήσουν περαιτέρω στην οικοδόμηση της νέας γνώσης.

Αξιολόγηση επίτευξης στόχων

Η αξιολόγηση περιλαμβάνει:
α) τη διαμορφωτική αξιολόγηση που θα διεξαχθεί κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας μέσω παρατήρησης της συμμετοχής και του ενδιαφέροντος των μαθητών, μέσω των ερωτήσεών τους και γενικότερα μέσω παρατήρησης της εργασίας τους στην ομάδα.΄
β)Σαν επιστέγασμα καλούνται τα παιδιά να απαντήσουν στις παρακάτω εργασίες οι οποίες θα γίνουν πάλι στους υπολογιστές ( Η/Υ) με τη βοήθεια του προγράμματος ( Hot Potatos)

ΦΥΛΛΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Α. Συμπληρώστε τις παρακάτω προτάσεις με τις λέξεις ¨θερμοκρασία¨ και ¨θερμότητα¨

Ο ήλιος δίνει …………………………. στη γη.
Όταν ζεσταίνουμε νερό στο μάτι της κουζίνας, ρέει ………………………… από το μέταλλο στο νερό.
Η …………………….. του νερού αυξάνεται.
Με το θερμόμετρο μετράμε τη ……………………….. των σωμάτων.

Β. Αντιστοιχίστε σωστά.

Θερμόμετρο Θερμόμετρα

Ενέργεια Θερμοκρασία

Γ. Συμπληρώστε το παρακάτω σταυρόλεξο με τις κατάλληλες λέξεις.

ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ.
1. Μορφή ενέργειας
2. Ήταν το νερό όταν το βγάλατε από το ψυγείο.
3. Η θερμότητα από το μάτι της κουζίνας ……… στην κατσαρόλα.

ΚΑΘΕΤΑ
1. Τη μετράμε με το θερμόμετρο
2. Δίνει θερμότητα στη γη.

Δεν υπάρχουν σχόλια: