Τρίτη, 17 Μαρτίου 2009

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ-ΣΕΝΑΡΙΟ "ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ" ΦΥΣΙΚΗ Ε΄ΤΑΞΗΣ

ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Φύλλο εργασίας 1
Τοποθετήστε σε τρία (3) μικρά πλαστικά ποτηράκια ίση ποσότητα νερού, ελαιόλαδου και αλατόνερου αντίστοιχα
Σε τι φυσική κατάσταση βρίσκονται τα τρία υλικά σώματα;
……………………………………………………………………………
Τοποθετήστε τα ποτηράκια στην κατάψυξη για μία ώρα.

Βγάλτε τα ποτηράκια από το ψυγείο. Σε τη φυσική κατάσταση βρίσκονται τώρα τα τρία υλικά σώματα;
…………………………………………………………………………………

Τι θα συμβεί μετά από μερικά λεπτά με τα τρία υλικά σώματα;
…………………………………………………………………………………

Εξηγείστε με λίγα λόγια γιατί πιστεύετε ότι συμβαίνει αυτό;
……………………………………………………………………………


Φύλλο εργασίας 2
Κάντε κλικ στο εικονίδιο "δοχείο" δοχείο 100 ml και εισάγετε τρία δοχεία. Στη συνέχεια βάλτε στο πρώτο 40 ml νερό στο δεύτερο 40 ml ελαιόλαδο και στο τρίτο 40 ml νερό στο οποίο έχετε προσθέσει αλάτι (αλατόνερο) κάνοντας κλικ όπως μάθαμε.



1. Βάλτε τα δοχεία στο ψυγείο ένα ένα και μετά βγάλτε τα πάλι. Τοποθετείστε μέσα σε κάθε δοχείο από ένα θερμόμετρο, πατήστε τα κουμπιά για εμφάνιση των γραφικών παραστάσεων θερμότητας και θερμοκρασίας:
Πατήστε το εικονίδιο "βελάκι" για την εκτέλεση του πειράματος. Παρατηρήστε τη θερμοκρασία και στα τρία δοχεία καθώς λιώνουν ο πάγος και το παγωμένο ελαιόλαδο. Συζητήστε στην ομάδα σας και σημειώστε:

Σε ποια δοχεία άλλαξε η φυσική κατάσταση των σωμάτων μετά την έξοδό τους από το ψυγείο και σε ποια όχι;
……………………………………………………………………………

Σε ποια θερμοκρασία αρχίζει να λιώνει ο πάγος και σε ποια το παγωμένο ελαιόλαδο;
……………………………………………………………………………

Αρχίζουν να λιώνουν στην ίδια θερμοκρασία;
……………………………………………………………………………

Τι συμβαίνει με τη θερμοκρασία των δύο σωμάτων κατά τη διάρκεια που ακόμη υπάρχει μέσα στο δοχείο πάγος ή παγωμένο ελαιόλαδο;
……………………………………………………………………………
Παρατηρήστε το διάγραμμα της θερμότητας. Τι πιστεύετε , τα σώματα δίνουν ή παίρνουν ενέργεια (θερμότητα);
……………………………………………………………………………

Τι συμβαίνει με τη θερμοκρασία των σωμάτων όταν λιώσει πια όλος ο πάγος ή το παγωμένο ελαιόλαδο;
……………………………………………………………………………
Πατήστε STOP και σταματήστε το πείραμα.

Φύλλο εργασίας 3
1. Κατεβάστε τώρα τη θερμοκρασία του Εργαστηρίου στους (-20 βαθμούς) κάνοντας κλικ στο δείκτη .
Πάρτε πάλι τρία δοχεία, γεμίστε τα όπως και προηγουμένως και βάλτε τρία θερμόμετρα. Ανοίξτε και τα διαγράμματα θερμότητας και θερμοκρασίας.





Πατήστε το εικονίδιο με το βελάκι για την εκτέλεση του πειράματος. Παρατηρήστε τη θερμοκρασία και στα τρία δοχεία καθώς αρχίζουν τα υγρά να παγώνουν. Συζητήστε στην ομάδα σας και σημειώστε:
-Ποιο από τα υγρά αρχίζει ν’ αλλάζει πρώτο φυσική κατάσταση; Από ποια θερμοκρασία και μετά;
………………………………………………………………………
-Ποιο δεύτερο και από ποια θερμοκρασία;
…………………………………………………………………………
-Τι παρατηρείς με τις θερμοκρασίες του νερού και του ελαιόλαδου κατά τη διάρκεια που μέσα στα δοχεία υπάρχει και νερό και πάγος στο ένα, και ελαιόλαδο και παγωμένο ελαιόλαδο στο άλλο;
…………………………………………………………………………
-Παρατηρήστε το διάγραμμα της θερμότητας και σημειώστε τι πιστεύετε, τα σώματα δίνουν ή παίρνουν ενέργεια (θερμότητα);

Φύλλο εργασίας 4
-Γιατί όταν έχει πάγο στο δρόμο ρίχνουμε αλάτι;
…………………………………………………………………………
-Δύο διαφορετικές μέρες του χειμώνα επικρατούν οι ίδιες καιρικές συνθήκες (ηλιοφάνεια, άνεμοι) μόνη διαφορά ότι στη μία το τοπίο είναι χιονισμένο ενώ στην άλλη όχι. Πότε νομίζετε ότι έχει χαμηλότερη θερμοκρασία και γιατί;
………………………………………………………………………….

Συμπληρώστε τα κενά με τις λέξεις που λείπουν :
Όταν ένα στερεό σώμα παίρνει θερμότητα …………….. η φυσική του κατάσταση και γίνεται …………. , το φαινόμενο αυτό ονομάζεται ………… Όταν ένα υγρό σώμα ………… θερμότητα αλλάζει η φυσική του κατάσταση και από υγρό γίνεται …………., το φαινόμενο αυτό ονομάζεται …………..Κατά την στιγμή της τήξης και πήξης η ………………….. του σώματος παραμένει …………………….

( τήξη, πήξη, δίνει, αλλάζει, στερεό, σταθερή, υγρό, θερμοκρασία)

Δραστηριότητα με προεκτάσεις για το σπίτι.
Δραστηριότητα με προεκτάσεις :ψάξτε και βρείτε στο Google εικόνες και κείμενα σχετικά με την αργυροχοΐα, την χρυσοχοΐα και κηροποιεία .



ΔΑΣΚΑΛΟΣ: Αναστάσιος Κωτάκης
ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ
Φυσική, ΤΠΕ, Γλώσσα
ΤΑΞΗ: Ε΄ Δημοτικού
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 Διδακτικές ώρες

ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΟ ΔΕΠΠΣ ΚΑΙ ΑΠΣ « Ερευνώ το Φυσικό κόσμο»
Το θέμα είναι απολύτως συμβατό εφόσον αποτελεί θέμα διδακτικής ενότητας του αντίστοιχου μαθήματος και οι στόχοι που τίθενται άπτονται του συγκεκριμένου αναλυτικού προγράμματος.
Φυσική: Πειραματική αντιμετώπιση του φαινομένου της Τήξης και Πήξης και εντοπισμός των χαρακτηριστικών του στοιχείων.
Γλώσσα: Προφορικός λόγος, διαλογικές μορφές επικοινωνίας, διαχείριση πληροφορίας.
ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ
Προτείνεται η οργάνωση των μαθητών σε ομάδες 2-3 ατόμων. Απαιτείται επομένως ο κατάλληλος αριθμός Η/Υ. Η δραστηριότητα θα πρέπει να διεξαχθεί στο εργαστήριο πληροφορικής.
Λογισμικό : ΣΕΠ (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον)

ΛΟΓΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΣΕΠ
Επιλέγουμε να πειραματιστούν οι μαθητές στο εικονικό εργαστήριο του συγκεκριμένου λογισμικού, αντί να κάνουμε τα πειράματα στο πραγματικό εργαστήριο με πραγματικά υλικά, διότι τα εν λόγω πειράματα της τήξης και πήξης είναι εξαιρετικά επικίνδυνα να τα κάνουν οι ίδιοι οι μαθητές (βλ. αντίστοιχο βιβλίο του δασκάλου, σελ. 84). Γι’ αυτό προτείνεται (από το βιβλίο του δασκάλου) να γίνουν από τον δάσκαλο ως πειράματα επίδειξης. Έτσι με το συγκεκριμένο λογισμικό έχουμε το πλεονέκτημα ότι τα ίδια τα παιδιά επιλέγουν τα υλικά τους, πειραματίζονται, βγάζουν τα ανάλογα συμπεράσματα και οικοδομούν τη νέα γνώση. Επιπλέον, στο εικονικό εργαστήριο του ΣΕΠ τα προτεινόμενα πειράματα για την πήξη και την τήξη γίνονται εύκολα και γρήγορα απ’ όλα τα παιδιά, χωρίς να χρειάζεται το ειδικό εργαστήριο με τα εξειδικευμένα υλικά, τα οποία ενδεχομένως να μην τα διαθέτει ένα δημοτικό σχολείο.

ΜΟΝΤΕΛΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ
Ως μοντέλο διδασκαλίας επιλέγεται το «εποικοδομητικό»στα πλαίσια του οποίου κυρίαρχο ρόλο παίζουν οι ιδέες των μαθητών (Driver, κ.ά , 1998). Θεωρεί το μαθητή και τις ιδέες του στο κέντρο της διδακτικής διαδικασίας και περιλαμβάνει ενέργειες που ευνοούν την αυτορρύθμιση και τη μεταγνώση, ευνοεί δηλαδή την ενεργητική μάθηση και εστιάζεται στην εννοιολογική αλλαγή (Ψύλλος, κ.ά, 1993).

ΣΚΟΠΟΣ
Να μελετήσουν τα παιδιά το φαινόμενο της τήξης και της πήξης των σωμάτων και να καλλιεργήσουν ερευνητικό και ομαδικό πνεύμα μέσα από συνεργατικές διαδικασίες και ανακαλυπτικές δραστηριότητες.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ
Να διαπιστώσουν οι μαθητές πειραματικά ότι ο πάγος λιώνει σε συγκεκριμένη θερμοκρασία.
Να διαπιστώσουν οι μαθητές πειραματικά ότι όση ώρα λιώνει ο πάγος, η θερμοκρασία παραμένει σταθερή.
Να αναφέρουν οι μαθητές ότι την αλλαγή φυσικής κατάστασης από στερεή σε υγρή την ονομάζουμε τήξη.
Να αναφέρουν οι μαθητές ότι, για να γίνει ένα σώμα από στερεό υγρό πρέπει να απορροφήσει ενέργεια.
Να διαπιστώσουν οι μαθητές πειραματικά ότι το νερό στερεοποιείται σε συγκεκριμένη θερμοκρασία.
Να διαπιστώσουν οι μαθητές πειραματικά ότι όση ώρα το νερό στερεοποιείται η θερμοκρασία παραμένει σταθερή.
Να αναφέρουν οι μαθητές ότι την αλλαγή φυσικής κατάστασης από υγρή σε στερεή την ονομάζουμε πήξη.
Να διαπιστώσουν οι μαθητές πειραματικά ότι η θερμοκρασία πήξης ενός σώματος είναι ίση με την θερμοκρασία τήξης του.

ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ
Οι μαθητές έχουν αναπτύξει από προηγούμενα μαθήματα τις βασικές δεξιότητες χρήσης του Η/Υ (χρήση ποντικιού, φιλοσοφία λειτουργίας των windows κ.ά.). Επιπλέον, στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης οι μαθητές και οι μαθήτριες έχουν εξοικειωθεί με τις βασικές λειτουργίες του χρησιμοποιούμενου λογισμικού ΣΕΠ. Οι μαθητές επίσης έχουν ξαναδουλέψει με το λογισμικό ΣΕΠ, γνωρίζουν τα διαγράμματα θερμότητας και θερμοκρασίας τα οποία εμφανίζονται κατά τη διάρκεια διεξαγωγής των πειραμάτων.

ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

Για τη διδακτική διαπραγμάτευση των παραπάνω χρησιμοποιούμε, όπως είπαμε, το εποικοδομητικό διδακτικό μοντέλο, το οποίο περιλαμβάνει τις εξής Φάσεις: 1.φάση ανάδειξης των ιδεών των μαθητών, 2. φάση δοκιμασίας των ιδεών και καταγραφής των αποτελεσμάτων της, 3. φάση εισαγωγής του επιστημονικού προτύπου, 4. φάση ανασκόπησης – σύγκρισης μεταξύ των ιδεών των μαθητών και του επιστημονικού προτύπου (Ψύλλος, κ.ά, 1993), 5. φάση εφαρμογής της νέας γνώσης,. Ο ρόλος του δασκάλου είναι συμβουλευτικός και καθοδηγητικός. Εμψυχώνει, συμβουλεύει και καθοδηγεί τις ομάδες, προκειμένου να πειραματιστούν με το λογισμικό, να συζητήσουν και να συνάγουν συμπεράσματα.
Σημειώνεται ότι οι διδακτικοί στόχοι που αφορούν τις δεξιότητες και τις στάσεις, αναπτύσσονται καθ’ όλη τη διάρκεια της διδακτικής διαδικασίας μέσω συνεργατικών διαδικασιών και διερευνητικών δραστηριοτήτων.

Δεν υπάρχουν σχόλια: